Mied? w gospodarce ?wiatowej

Symbol Cu, kiedy? nazywano j? metalem cypryjskim. O czym mowa? O miedzi, metalu, który jest wszechobecny w dzisiejszym ?wiecie. Budownictwo i elektronika nie mog? si? bez niej obej??. Ceny miedzi s? barometrem ?wiatowej gospodarki. W ci?gu ostatnich 8 lat jej cena wzros?a kilkukrotnie, a wzrastaj?ce zapotrzebowanie i problemy z nowym wydobyciem mog? jeszcze pogorszy? sytuacj?. Czy istnieje wyj?cie z miedzianego patu?

Miedziany barometr

Kable, rurki, elementy klimatyzacyjne, pokrycia dachowe i wiele innych, wszystko co jest z miedzi mo?e zosta? ukradzione. Miedziowa przest?pczo?? ro?nie wraz z cen? rudego z?ota. Okradane s? osoby prywatne, ale i firmy, nawet infrastruktura kolejowa i telekomunikacyjna. Metal przez wielu nazywany jest Dr Copper (dr Mied?), poniewa? uwa?a si?, ?e wahania jego ceny poprzedzaj? zmiany w gospodarce ?wiatowej. Czy?by mied? oprócz w?a?ciwo?ci fizycznych mia?a równie? te ekonomiczne? W czasie, gdy ?wiat atakowa?a pierwsza fala kryzysu finansowego w roku 2008, ceny surowca spad?y, by nast?pnie zacz?? wzrasta? tu? pod koniec roku 2008, czym poprzedzi?y odbicie na gie?dach i w gospodarce wiosna roku 2009. Obecnie ceny miedzi osi?gn??y najni?szy poziom od dziesi?ciu miesi?cy, co mo?e by? jedn? z oznak zbli?aj?cej si? drugiej fali recesji, której Wielka Brytania i Europa pogr??one w d?ugach panicznie si? boj?.

 

Mied? doskonale przewodzi elektryczno?? i ciep?o, dzi?ki czemu jest tak popularna na ca?ym ?wiecie. Miedziana paj?czyna kabli, przewodów i rurek oplata coraz bardziej nasz? planet?. Typowy samochód je?d??cy po naszych drogach ma w sobie nawet 25 kg tego metalu. Ca?y sprz?t elektroniczny, którego u?ywamy taki jak komputery, telefony ma w sobie miedziane elementy. Wszechobecno?? pierwiastka w naszym ?yciu oznacza, ?e zwi?kszone zapotrzebowanie na miedziane elementy b?dzie mia?o wp?yw na wielko?? i ceny produkcji przemys?owej, i budownictwa.

 

Obecnie wp?yw na ceny miedzi na ?wiatowych rynkach ma jej zapotrzebowanie w krajach rozwijaj?cych si?. Wahania cen miedzi mog? w ten sposób wp?ywa? na gospodark? Europy (os?abia? j? lub o?ywia?), a nie zawsze by? oznak? jej kondycji. Wp?yw na ceny rudego z?ota maj? Chiny konsumuj?ce 40% ?wiatowej poda?y metalu, który jest potrzebny do szybko rozwijaj?cego si? budownictwa i produkcji elektronicznej. W roku 2003, kiedy Chiny dopiero nie?mia?o wchodzi?y na sam szczyt globalnej gospodarki, cena miedzi wynosi?y 2 tysi?ce dolarów za ton?. Od tamtego czasu popyt wzrós?, aby zaspokoi? potrzeby urbanizacyjne Pa?stwa ?rodka. Ceny miedzi na pocz?tku tego roku wynios?y 10 tysi?cy dolarów za ton?, czyli pi?ciokrotno?? tego, co w roku 2003. Obecnie metal potania? i kosztuje ponad 8 tysi?cy dolarów, ale i tak jest to 4 razy tyle, co 8 lat temu. Szacuje si?, ?e do roku 2020 popyt na mied? ma wzrosn?? o 40% z 16 do 27 milionów ton rocznie.

 

 

Jak zaspokoi? rosn?ce zapotrzebowanie?

Nie ma zbyt wielu nowych ?atwych i op?acalnych z?ó? wydobycia miedzi na terenie tradycyjnych pa?stw-wydobywców. W Ameryce Pó?nocnej, Po?udniowej oraz Australii. Najwi?ksza ?wiatowa kopalnia jest Escondida w Chile, która szczyt swojego wydobycia zarejestrowa?a w roku 2007 z wynikiem 1.5 miliona ton. Jedyn? now? kopalnia, która b?dzie w stanie zbli?y? si? do tego wyniku mo?e by? Oyu Tolgoi w Mongolii, gdzie wydobycie przemys?owe na pe?n? skal? mo?e ruszy? dopiero w roku 2013.

 

Escondida to kompleks dwóch po?o?onych obok siebie kopalni odkrywkowych na pustyni Atacama w pó?nocnym Chile. W roku 2007 z Escondidy pochodzi?o 9.5 % ?wiatowego wydobycia rudego z?ota i ponad ¼ chilijskiego. Warto?? sprzedanej wówczas miedzi odpowiada?a za 4.3% PKB i stanowi?a 15% chilijskiego eksportu.

 

Oyu Tolgoi to kompleks kopalni miedzi w po?udniowo-wschodniej Mongolii b?d?cy obecnie w fazie przygotowawczej do pe?nego wydobycia. Z?o?a miedzi po raz pierwszy na Pustyni Gobi odkryli w roku 2001 Kanadyjczycy z konsorcjum Ivenhoe Mines. Przewidywane wydobycie w Oyu Tolgoi ma odpowiada? za blisko 1/3 mongolskiego PKB.

 

Nowa mied? na rynku b?dzie wydobywana g?ównie z mniejszych kopalni i trudniej dost?pnych z?ó? o s?abszej jako?ciowo rudzie. ?wiatowa poda? b?dzie w coraz wi?kszej cz??ci pochodzi?a z bardziej niestabilnych cz??ci ?wiata, takich jak afryka?ska Zambia czy Demokratyczna Republika Kongo od dziesi?cioleci zalana krwi? wojny domowej. Uznawany za surowcowe pustkowie Afganistan (oprócz produkcji narkotyków) ma na swoim terenie jedn? chi?sk? kopalni?. Wszystkie nowopowstaj?ce kopalnie poza kontynentem ameryka?skim i Australi? b?d? cierpia?y z powodu niebezpiecze?stwa konfliktami i braku infrastruktury, co znacznie podniesie ceny miedzi w nast?pnych latach. Do tego dochodz? wzrastaj?ce koszty wydobycia w obecnie eksploatowanych kopalniach, gdzie najpierw wydobywa si? ?atwiejsze i bogatsze pok?ady, a trudniejsze w dost?pie i gorsze jako?ciowo (tym samym dostarczaj?ce dro?szej miedzi) zostawia si? na pó?niej, czyli na teraz oraz najbli?sze lata. Odsetek wydobywanej rudy miedzi, z której nie udaje si? otrzyma? czystej i podawanej na rynek miedzi wzrós? z 2% w roku 2006 do 8%.

 

 

?atwo przewidzie?

Na brak perspektywy spadku cen miedzi wp?ywa równie? brak odpowiednich substytutów, jednak utrzymuj?ce si? wysokie ceny mog? by? impulsem do poszukiwa? materia?ów zast?pczych. Czas poka?e. W hydraulice coraz cz??ciej przechodzi si? do plastikowych rur, gdzie tylko si? da. Chi?czycy opracowali ju? klimatyzator z elementami aluminiowymi zamiast miedzi. Aluminium mo?e równie? by? u?ywane w elektronice, jednak najmniejsze elementy nadal musz? by? wykonywane z miedzi. Nie zawsze mied? mo?e by? z sukcesem zast?piona. W Stanach Zjednoczonych ju? w latach 70. XX wieku postanowiono wypróbowa? aluminiowe kable w dwóch milionach domów, jednak liczne awarie i spi?cia doprowadzi?y do zakazania aluminiowego okablowania w wi?kszo?ci typów instalacji.

 

Cena miedzi mo?e okresowo spada? z racji spowolnienia w Ameryce i w Europie. Z drugiej strony, wysokie ostatnio ceny zmusza?y Chi?czyków do korzystania ze swoich wewn?trznych zapasów, które ju? si? wyczerpuj?. Tym samym ogólno?wiatowy popyt mo?e si? utrzyma? lub wzrasta? by zaspokoi? potrzeby magazynowe Chin. W perspektywie ?rednio i d?ugoterminowej ceny miedzi powinny, w najlepszym wypadku, utrzyma? si? na obecnym poziomie lub, co bardziej prawdopodobne, sukcesywnie wzrasta?.